Over het buurtschap Den Dool

Graag zouden we U over het grondgebied van al de Van Den Doolen uitgebreid willen verhalen.
B.v. wat betekent Den Dool, hoe oud is het, etc. Er is helaas nooit enig geschiedkundig onderzoek naar Den Dool gedaan. Daarvoor is het te onbetekenend, te eenvoudig.


De bewoners van Den Dool behoorden gemeentelijk tot Meerkerk. In feite leefden ze echter met Noordeloos mee, alwaar ze ook ter kerke gingen. Over de geschiedenis van Noordeloos nu is nogal veel bekend. De oud burgemeester van Noordeloos, Hoornaar en Hoogblokland, tevens Tweede Kamerlid voor de toenmalige ARP, Maarten W.Schakel wijdde er in 1955 een boek aan: "De geschiedenis van de hoge en vrije heerlijkheden van Noordeloos en Overslingeland".

Te hooi en te gras vinden we hierin allerlei feiten over Den Dool en over Van Den Doolen. Geografisch is het gebied van Den Dool nogal bijzonder. Allereerst ligt het op de grote donk (=zanderige rug) die door de Alblasserwaard loopt. Op deze donk zijn de eerste leefgemeenschappen vanaf het jaar 1000 gesticht om de ontginning van de grote waard ter hand te nemen. Het was er immers betrekkelijk veilig gedurende de vele overstromingen.

Een tweede geografische bijzonderheid is dat de donk juist bij Den Dool een bocht maakt. In deze bocht nu, ontspringt de rivier de Giessen die in de bovenloop ook wel Noordeloos heet.

Zo rond 1300 was er zeker al menselijke activiteit bij Den Dool. Toen verlegden de polders Tienhoven, Ameide en Meerkerk hun afwatering van de Lek naar het boveneinde van de Noordeloos, d.w.z. bij Den Dool. Deze geografische feiten komen uit bovengenoemd werk van Maarten W. Schakel die op zijn beurt weer put uit een proefschrift van T. Vink, getiteld: "De Lekstreek". Of Den Dool onder die naam al in 1300 bestond weten we niet.

Het is ook hoogst onzeker of dit wel na te zoeken is. Men beweert wel dat Noordeloos al in 1025 gesticht zou zijn; zie b.v. W. Boxma: "De Alblasserwaard". Het oudste ons bekende feit over Den Dool vinden we bij M. Schakel.

We lezen op blz. 95 dat er een burenruzie op Den Dool was in 1614, tussen ene Jan Philipsen en de weduwe Adriaenh(s)en (hier leest U hierover een uitvoerig verslag).

Burenruzies zullen er niet de eerste dag al zijn geweest. Laten we dus stellen dat Den Dool tenminste van 1600 is. Doop-, trouw- en begraafboeken zijn er uit die periode niet meer te Noordeloos. Van Meerkerk zijn er over de periode 1620 - 1680 nog wel gegevens. Opvallend is de doopvermelding op 05-12-1624 van Leendert, zoon van Cornelis Adriaensen, wonende op de hofstede van Jan Philipsen " genaemt Den Dool".

Was bovengenoemde Jan Philipsen eigenaar van Den Dool? Was Den Dool zijn bijnaam? Hoort hij tot ons voorgeslacht? Hoewel de bewoners van Den Dool minder op Meerkerk waren gericht vinden we in deze boeken toch vrij regelmatig gegevens inzake de doop en het huwelijk waarbij mensen als "van Den Dool" worden aangeduid. Oudere feiten over mensen Van Den Dool hebben we niet. Vermoedelijk is de 'plaats' Den Dool ouder dan de familienaam.

Enigszins onduidelijk is het wat we aan moeten met een mededeling in de bekende "Geschiedenis der lage landen" van Jaap ter Haar. In deel 2 lezen we op blz. 138: "De goederen van Laurens van den Dool zijn alle verbeurd verklaard". Uit de context op te maken zou dit omstreeks 1523 gebeurd moeten zijn.

Geïnteresseerd geraakt vroegen we schrijver Ter Haar naar de bron van deze informatie. Die bleek niet meer te achterhalen. Gezien het verhalende karakter van deze boeken weten we dus niet of en wanneer er in 1523, een Laurens van Den Dool leefde, of dat deze mededeling los uit zijn oorspronkelijk verband, gedaan is om het verhaal te kruiden.

Over de verdere geschiedenis van Den Dool kunnen we kort zijn. Tot in de 18-de eeuw woonden op Den Dool mensen met de achternaam Van Den Dool. Uit bepaalde officiële stukken blijkt dat er toen vijf of zes gezinnen woonden. Volgens de mensen die thans daar in de buurt wonen stond er vroeger een zeer oude boerderij met een dak tot aan de grond. Er hoorde 80 ha. grond bij.
Deze grote boerderij is enige decennia geleden afgebrand.

Enigszins westelijk hiervan staat nu "HET HUIS DEN DOOL". De met deze naam getooide boerderij behoort overigens niet aan een familielid of naamgenoot.